Hoe word je makelaar? Routes, examens, kosten en duur
Iedereen mag zich makelaar noemen: de titel is sinds 2001 niet meer wettelijk beschermd. Wie serieus meedoet, haalt de SVMNIVO-examens Praktijkleer en Vakbekwaamheid en schrijft zich in bij VastgoedCert, eerst als kandidaat en later als register-makelaar.
Kort: een titel die niet beschermd is, en waarom registratie toch telt
Je hebt geen diploma nodig om je makelaar te noemen, maar wel om serieus genomen te worden. Makelaar was sinds 1967 een wettelijk beschermde titel, met een beëdiging. In maart 2001 schafte minister Jorritsma (Economische Zaken) zowel de titelbescherming als die beëdiging af. VastgoedCert schrijft het zelf ook gewoon op: de titel makelaar is in Nederland niet wettelijk beschermd.
Wat er voor in de plaats kwam, is zelfregulering:
- SVMNIVO neemt de examens af. Dat is het examenbureau van de vastgoedbranche.
- VastgoedCert (opgericht in 2004) houdt het register bij. Daar staan nu ruim 9.000 gecertificeerde makelaars in, verdeeld over de specialisaties Wonen, Bedrijfsmatig vastgoed en Landelijk vastgoed.
- Brancheorganisaties zoals de NVM stellen die registratie als eis voor aansluiting. De NVM heeft ruim 5.500 aangesloten vastgoeddeskundigen, onder wie ongeveer 4.500 beëdigde registermakelaars en -taxateurs (NVM, december 2025).
Waarom registratie dan toch telt: werkgevers vragen erom en brancheorganisaties eisen het. Klanten zien het verschil tussen “makelaar” en “register-makelaar” misschien niet meteen, maar een kantoor dat bij de NVM of een andere club wil horen, kan niet zonder. Wat je wel altijd hebt, met of zonder titel: zodra je bemiddelt bij koop of verkoop van vastgoed, val je onder de Wwft, de antiwitwaswet.
Drie routes naar het vak
Welke route je kiest, hangt af van waar je nu staat. Alle drie komen uit bij dezelfde SVMNIVO-examens en dezelfde inschrijving bij VastgoedCert.
| Route | Past bij | Eerste stap | Waar je uitkomt |
|---|---|---|---|
| Via assistent (mbo-niveau) | Wie in de binnendienst begint of van het mbo komt | Opleiding en examens assistent-makelaar Wonen: twee theorietoetsen en een praktijktoets | Assistent-makelaar, daarna doorleren voor makelaar |
| Via het hbo | Wie een hbo-opleiding vastgoed volgt of afrondt | De hbo-opleiding, met daarna of daarbinnen de voorbereiding op Praktijkleer en Vakbekwaamheid | Kandidaat-makelaar, na werkervaring register-makelaar |
| Zij-instroom | Wie uit een ander vak komt, vaak met een baan ernaast | Een deeltijd- of thuisstudie tot makelaar Wonen, BV of LV | Kandidaat-makelaar, na werkervaring register-makelaar |
Via assistent. Je werkt mee op kantoor (bezichtigingen, binnendienst, dossiers) en haalt de examens assistent-makelaar Wonen. Je bent dan niet de makelaar die zelfstandig een opdracht draagt, maar je zit wel in het vak en in het register. Wie verder wil, leert daarna door voor de volledige makelaarsexamens.
Via het hbo. Een hbo-opleiding vastgoed geeft brede kennis, maar het hbo-diploma vervangt de SVMNIVO-examens niet zomaar. Vraag bij de opleiding na of en hoe de voorbereiding op Praktijkleer en Vakbekwaamheid in het programma zit, en welke vrijstellingen er gelden. Dat verschilt per opleiding en per jaar.
Zij-instroom. Voor wie uit een ander vak komt. Opleiders als NTI en de Academie voor Vastgoed bieden een opleiding makelaar Wonen (of BV of LV) die voorbereidt op de twee SVMNIVO-examens. Vakken als privaatrecht, publiekrecht en de specialisatie Wonen komen langs; reken op een wetboek dat je zelf aanschaft. Voor wie al langer in de praktijk werkt, kent SVMNIVO ook een portfolio-assessment, het zogeheten meester-gezeltraject. De voorwaarden daarvoor staan bij SVMNIVO.
De examens
De kern zijn twee SVMNIVO-examens: Praktijkleer (een flextoets) en het Vakbekwaamheidsexamen Makelaar, in de specialisatie Wonen, Bedrijfsmatig of Landelijk Vastgoed.
- Praktijkleer (flextoets). Een theorie-examen over de praktijk van je specialisatie. Bij SVMNIVO heet dit bijvoorbeeld “Specialisatie Wonen – Praktijkleer”.
- Vakbekwaamheidsexamen Makelaar. Het zwaarste onderdeel: hier laat je zien dat je het werk kunt. Het examen bestaat uit onderdelen, zoals een intake en een deel verkoop/verhuur, en je kunt een onderdeel apart herkansen.
Afhankelijk van je opleiding komen er theorie-examens bij, zoals Vastgoedeconomie en Privaatrecht, die SVMNIVO ook los aanbiedt. Kijk bij je opleider welke examens jouw traject precies vraagt; de opleiding bereidt voor, SVMNIVO examineert. Je doet de examens dus extern, niet bij je opleider.
Voor de assistent-route gelden andere examens: twee theorietoetsen assistent-makelaar Wonen (bijvoorbeeld Privaatrecht) en een praktijktoets met een mondelinge verdediging.
Van assistent naar register-makelaar
Na de examens schrijf je je in bij VastgoedCert. Er zijn drie treden: assistent, kandidaat en register. Wie NVM Register Makelaar wil worden, krijgt daar nog een beëdiging bij de NVM bovenop.
| Trede | Wat je hebt gedaan | Wat het betekent bij de NVM |
|---|---|---|
| Assistent-makelaar | Examens assistent-makelaar gehaald, ingeschreven bij VastgoedCert | Ondersteunende rol op kantoor |
| Kandidaat-makelaar | Praktijkleer en Vakbekwaamheid gehaald, ingeschreven als kandidaat | Voor “NVM Makelaar” is inschrijving in het K-RMT-register (Kandidaat Register Makelaar-Taxateur) van VastgoedCert nodig |
| Register-makelaar | Daarnaast de vereiste werkervaring, ingeschreven in het register | Voor “NVM Register Makelaar” (Wonen) is inschrijving in de kamer Wonen van VastgoedCert nodig, plus beëdiging |
De stap van kandidaat naar register vraagt werkervaring als makelaar. Hoeveel ervaring precies en hoe je die aantoont, staat in het actuele certificatiereglement van VastgoedCert; dat verandert af en toe, dus lees de versie die nu geldt. Het verschil tussen de twee rollen in de dagelijkse praktijk (wat je mag tekenen, hoe je je presenteert) is een vraag op zich.
De beëdiging die de overheid in 2001 afschafte, bestaat bij de NVM nog als eigen ritueel. In 2025 beëdigde de NVM 185 registermakelaars en -taxateurs, verspreid over 13 sessies.
Hoeveel mensen deze route lopen. VastgoedCert telde in 2024 375 nieuwe registraties. In 2025 waren het er rond november al 414:
| Nieuwe registraties VastgoedCert 2025 (stand ~november) | Aantal |
|---|---|
| Assistent-makelaar | 130 |
| Kandidaat-makelaar | 192 |
| Register-makelaar | 92 (van wie 82 Wonen) |
| Totaal | 414 |
De grootste groep stroomt in als kandidaat. Dat past bij een vak waar je eerst de examens haalt en daarna de ervaring opbouwt. Dat de NVM in hetzelfde jaar meer mensen beëdigde (185) dan er nieuwe register-makelaars bij VastgoedCert bijkwamen (92), hoeft geen tegenspraak te zijn: de NVM-telling bevat ook taxateurs, en wie al eerder geregistreerd was, kan pas later aansluiten.
Wat het kost en hoe lang het duurt
Het examengeld voor de twee makelaarsexamens begint bij ongeveer € 1.180 (vanaf-prijzen van SVMNIVO); NTI rekent met ongeveer € 1.257 voor de diplomering. De opleiding zelf komt daarbovenop en verschilt sterk per opleider.
| Post | Bedrag | Toelichting |
|---|---|---|
| Praktijkleer (specialisatie Wonen) | vanaf € 209,60 | SVMNIVO-webshop |
| Vakbekwaamheidsexamen Makelaar (Wonen, BV of LV) | vanaf € 968,80 | SVMNIVO-webshop |
| Theorie-examen, bijv. Vastgoedeconomie en Privaatrecht | vanaf € 209,60 | Alleen als je traject erom vraagt |
| Herkansing Vakbekwaamheid, onderdeel intake | vanaf € 222,88 | Per onderdeel |
| Herkansing Vakbekwaamheid, onderdeel verkoop/verhuur | vanaf € 364,01 | Per onderdeel |
| Portfolio-assessment Wonen (meester-gezeltraject) | vanaf € 2.014,88 | Alternatief voor ervaren mensen in het vak |
| Opleiding | verschilt per opleider | Vraag naar de totaalprijs inclusief boeken en wetboek |
Twee kanttekeningen bij die tabel. SVMNIVO noemt “vanaf”-prijzen en de tarieven veranderen door de jaren: Praktijkleer Wonen kostte per 1 januari 2023 nog € 201,92. En de opleider rekent soms met een ander totaal: NTI waarschuwt bij de opleiding Makelaar Wonen dat je rekening moet houden met ongeveer € 1.257 voor de diplomering. Voor ten minste een deel van de SVMNIVO-examens geldt een btw-vrijstelling.
Rekenvoorbeeld zij-instromer, alleen examengeld (Wonen): Praktijkleer € 209,60 plus Vakbekwaamheid € 968,80 is € 1.178,40 als je alles in één keer haalt. Moet je het onderdeel verkoop/verhuur herkansen, dan komt er € 364,01 bij: € 1.542,41. Werk je bij een kantoor, vraag dan of de werkgever het examengeld vergoedt; dat is in de branche geen ongebruikelijke vraag.
Hoe lang het duurt is niet in één getal te vangen. Het hangt af van drie dingen:
- De studieduur van je opleiding. Thuisstudie gaat in je eigen tempo, deeltijdonderwijs volgt een rooster. Vraag de opleider naar het aantal studie-uren per week en de gemiddelde doorlooptijd van hun cursisten, niet alleen naar de nominale duur.
- Wanneer je examen kunt doen. Praktijkleer is een flextoets; het Vakbekwaamheidsexamen kent meerdere onderdelen en herkansingen kosten tijd.
- De werkervaring voor register. Na de examens ben je kandidaat. De doorstap naar register volgt pas als je de vereiste ervaring hebt opgebouwd. Dat is voor de meeste mensen het langste deel van de route.
Daarna: PE elk jaar
Ingeschreven zijn bij VastgoedCert is geen eindpunt: je houdt je registratie alleen als je elk jaar permanente educatie (PE) volgt. Hoeveel punten je moet halen, hangt af van je rol (assistent, kandidaat of register) en daar verandert het stelsel van VastgoedCert regelmatig aan. Welke eisen er in 2026 per rol gelden en hoe uitstel en overschot werken, staat bij VastgoedCert; kijk naar de versie die nu geldt.
Als register-makelaar leg je bovendien eens per vijf jaar de Niveaumeting Theorie af bij SVMNIVO; die telt mee voor je facultatieve punten. De Niveaumeting Vakvaardigheden uit het oude stelsel vervalt vanaf 2026.
Veelgestelde vragen
Is makelaar een beschermde titel?
Nee. Makelaar was van 1967 tot maart 2001 een wettelijk beschermde titel. Sindsdien mag iedereen zich makelaar noemen. Registratie bij VastgoedCert en aansluiting bij een brancheorganisatie zijn vrijwillig, maar wel wat klanten en werkgevers verwachten.
Welke examens moet je doen om makelaar te worden?
De opleidingen tot makelaar Wonen, Bedrijfsmatig of Landelijk Vastgoed bereiden voor op twee SVMNIVO-examens: Praktijkleer (een flextoets) en het Vakbekwaamheidsexamen Makelaar. Voor assistent-makelaar Wonen zijn er aparte theorietoetsen en een praktijktoets.
Wat kost het examen om makelaar te worden?
SVMNIVO noemt vanaf-prijzen van € 209,60 voor Praktijkleer en € 968,80 voor het Vakbekwaamheidsexamen Makelaar. NTI rekent voor de diplomering met ongeveer € 1.257. De kosten van de opleiding zelf komen daar nog bij en verschillen per opleider.
Wat is het verschil tussen kandidaat-makelaar en register-makelaar?
Een kandidaat-makelaar heeft de examens gehaald en staat als kandidaat ingeschreven bij VastgoedCert. Een register-makelaar heeft daarnaast de vereiste werkervaring en staat in het register. Voor NVM Register Makelaar Wonen is inschrijving in de kamer Wonen van VastgoedCert nodig.
Hoeveel nieuwe makelaars komen er per jaar bij?
VastgoedCert telde in 2024 375 nieuwe registraties. In 2025 waren het er rond november 414: 130 assistent-makelaars, 192 kandidaat-makelaars en 92 register-makelaars.